Νίκου Κατσαράκη, Απομνημονεύματα από την περίοδο της γερμανικής κατοχής στη Βιάννο
Τα «Απομνημονεύματα» του βιαννίτη Νίκου Κατσαράκη, αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης, τοποθετούνται χρονικά στην περίοδο της Κατοχής (1941- ’44). Δείχνουν τη σχεδόν καθολική και γενναία αντίσταση της Επαρχίας Βιάννου και το Ολοκαύτωμά της (Σεπτέμβριος 1943), αλλά και την προηγηθείσα λαμπρή δεκαετία του «Διαφωτισμού» της (1930-’40). Παρουσιάζονται σημαντικές μαρτυρίες για τη δράση των ανταρτών, για τη μάχη της Σύμης, για τις δολοφονίες των άοπλων συγχωριανών του από τους Γερμανούς και για τα γεγονότα μετά το διώξιμο των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής από τον τόπο μας. Το βιβλίο αυτό έρχεται να επιβεβαιώσει προηγούμενες μαρτυρίες, να προσθέσει στοιχεία και να συμβάλλει στην αποκατάσταση των γεγονότων σε ιστορική αλήθεια.
Αρχειακές Ψηφίδες για τον Άγιο Θωμά Μονοφατσίου (16ος – 19ος αι.)
Συλλογικός τόμος, όπου συμπεριλαμβάνονται οι εργασίες πέντε επιστημόνων που αφορούν την ιστορία του Αγίου Θωμά Μονοφατσίου στην περίοδο από τον 16ο έως
τον 19ο αιώνα:
1) Του ιστορικού και συγγραφέα Νίκου Ανδριώτη, «Πληθυσμιακή εξέλιξη του Αγίου Θωμά και της περιοχής του, 16ος-21ος αι.)».
2) Του φιλολόγου Σπύρου Κατσαραπίδη, «Ο Άγιος Θωμάς στο τέλος της Βενετοκρατίας. Όψεις ζωής και θανάτου».
3) Της ιστορικού Αλεξάνδρας Σφοίνη, «Κήρυκος Χαιρέτης (1756-1830): οι μέσοι όροι του Διαφωτισμού».
4) Του ιστορικού-ερευνητή Μανόλη Βουρλιώτη, «Το μικρό απομνημόνευμα του Φραγκίσκου Λιμπρίτη για την επανάσταση στην Κρήτη (1825-1830)».
5) Της φιλολόγου-ερευνήτριας Άννας Μανουκάκη-Μεταξάκη, «Η οικογένεια των Μαρήδων στους επαναστατικούς αγώνες του 19ου αιώνα».
Από τη Μικρασία στην Κρήτη: Μικρασιάτες πρόσφυγες στο Αρκαλοχώρι
Διασώζονται οι τραγικές εμπειρίες Μικρασιατών προσφύγων του Διωγμού και της ανταλλαγής της περιοχής Αρκαλοχωρίου. Τον κύριο κορμό του βιβλίου αποτελούν οι αυθόρμητες αφηγήσεις προσφύγων και παιδιών τους, ανθρώπων απλών και ταπεινών, που εκφράζουν χωρίς προσποιήσεις ή σκοπιμότητες, όσα καθένας τους έτυχε να βιώσει, όπως τα συνέλαβε και τα ερμήνευσε ο ίδιος προσωπικά. Προβάλλεται η προφορική ιστορία και μάλιστα η τοπική, ενός χώρου για τον οποίο έχουν γραφτεί ελάχιστα. Επίσης υπογραμμίζονται οι συνέπειες της πολιτικής των εθνοκαθάρσεων και των εθνοκτονιών, ώστε να συνειδητοποιήσουν οι άνθρωποι το χρέος τους να αγωνιστούν για ένα κόσμο πιο ανθρώπινο, χωρίς διωγμούς και προσφυγιά.
«Συγχωρήσατε τους εχθρούς μου και εστέ υπερήφανοι…»: Γράμματα του Αλέξανδρου Ραπτόπουλου από τη φυλακή (1942)
Πρόκειται για την έκδοση των 36 σωζομένων επιστολών που έγραψε στις φυλακές Νεαπόλεως Ηρακλείου και Αγυιάς Χανίων ο Αλέξανδρος Ραπτόπουλος, ο πρωτεργάτης της Κρητικής Αντίστασης στην πρώτη και δυσκολότερη περίοδο της Κατοχής. Οι 36 επιστολές αποτελούν πολύτιμο θησαυρό, γιατί είναι αυθεντικές και οι περισσότερες διασώθηκαν μη λογοκριμένες από την αυστηρότατη γερμανική λογοκρισία των φυλακών (χάρη στο οργανωμένο αντιστασιακό δίκτυο της φυλακής). Κυρίως μετά την καταδίκη του σε θάνατο, διψώντας να επικοινωνήσει κατ’ ευθείαν με τα παιδιά, τους γράφει καθημερινά αυτά που αισθάνεται και θέλει. Όταν η κάθε ελπίδα του για σωτηρία σβήνει, η ψυχή του μοιάζει να απελευθερώνεται περισσότερο…
Ιστορικές Μαρτυρίες από το νομό Ηρακλείου (19ος – 20ος αι.)
Το Α΄ Μέρος του βιβλίου αποτελούν κείμενα σχετικά με τον 19ο αιώνα των συνεχών επαναστάσεων κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στο πλαίσιο του Ανατολικού Ζητήματος, με τελευταία εκείνη του 1897 που κατέληξε στα καθοριστικά γεγονότα του Αυγούστου του 1898 στο Ηράκλειο. Το Β΄ Μέρος, που είναι το εκτενέστερο, αναφέρεται στον 20ο αιώνα. Τα δύο πρώτα άρθρα παρουσιάζουν γεγονότα μέχρι το 1940, το ένα για τους Βαλκανικούς πολέμους και το άλλο για το συνδικαλιστικό κίνημα του νομού Ηρακλείου στον Μεσοπόλεμο. Επίσης, τρεις μαρτυρίες. Το υπόλοιπο αναφέρεται κυρίως στην περίοδο 1940-’45, δηλαδή στον Πόλεμο του ’40, στη Μάχη της Κρήτης, στην Κατοχή και στην Αντίσταση.
